ΞnCBS

Adım adım kullanım kılavuzu

1. TÜİK'ten hangi dosyayı indireceğim?

1. TÜİK Veri Portalı'nı aç.
2. Arama kutusuna bir konu yaz: örneğin il nüfusları, işsizlik, göç, yaşlı nüfus veya tarım alanı.
3. İllere göre hazırlanmış bir tablo seç. Türkiye toplamı yerine mümkünse 81 ilin ayrı ayrı verildiği tabloyu bul.
4. Tablonun indirme seçeneklerinden Excel (.xlsx) dosyasını indir. Excel yoksa CSV de olur. PDF, fotoğraf veya ekran görüntüsü indirme; uygulama bunları doğrudan okuyamaz.
5. Dosyada yıl, birim ve göstergenin tanımını kontrol et. Örneğin nüfus sayısı mı, nüfus artış hızı mı? Bunlar farklı şeylerdir.

2. Dosya uygun mu? Şöyle görünmeli

Önemli: İlk satır sütun adları olmalı. Her satırda bir il bulunmalı. Birleştirilmiş hücre, başlığın üstünde fazladan başlık satırları, grafik veya dipnot olmasın. Mümkünse “Türkiye”, “Toplam” gibi il olmayan toplam satırlarını sil. Dosyanın orijinalini bozmamak için önce bir kopyasını düzenle.

3. Excel dosyasını uygulamaya yükle

1. Veriyle harita bölümüne dön.
2. Excel veya CSV dosyası kutusuna tıkla; indirdiğin dosyayı seç.
3. İl adlarının bulunduğu sütun bölümünde “İl” yazan sütunu seç.
4. Haritada gösterilecek değişken bölümünde “Nüfus”, “Göç hızı” gibi sayısal sütunu seç.
5. Harita başlığına konuyu yaz. Örneğin “Türkiye'de illere göre nüfus, 2025”. Veri yılı ve kaynak alanlarını da doldur: “2025” ve “TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi”.
6. Sınıflandırma yöntemini ve sınıf sayısını seç. İlk deneme için Kantil, 5 sınıf uygundur.
7. Tematik haritayı oluştur düğmesine bas. Harita görünmüyorsa ekrandaki hata mesajını oku; çoğunlukla il adları eşleşmiyor veya seçilen sütundaki değerler sayısal değildir.

Sınıflandırma yöntemleri: Hangisini seçmeliyim?

Tematik haritada sayısal değerler birkaç renk sınıfına ayrılır. Seçilen yöntem, hangi değerlerin aynı renkte gösterileceğini belirler. Aynı veri, farklı yöntemlerle farklı bir görsel örüntü oluşturabilir; bu nedenle haritayı yorumlarken yöntemi de belirt.

• Kantil (eşit sayıda gözlem): Değerleri sıralar ve her sınıfa yaklaşık aynı sayıda il düşürür. İllerin göreli sıralamasını karşılaştırmak için kullanışlıdır. Benzer değerler farklı sınıflara ayrılabilir; çok uç değerlerin etkisi genellikle sınırlıdır.
• Eşit aralık: En düşük ve en yüksek değer arasındaki farkı eşit genişlikte aralıklara böler. Ölçü birimi anlaşılır, düzenli dağılımlarda kolay yorumlanır. Değerler bir bölgede yığılmışsa bazı sınıflar az sayıda il içerebilir.
• Doğal kırılmalar (Jenks): Verideki kümelenmeleri esas alarak sınıf içindeki benzerliği artırıp sınıflar arasındaki farkı belirginleştirmeye çalışır. Verinin kendi yapısını göstermek için yararlıdır; farklı yılların haritalarını karşılaştırırken sınırlar değişebileceği için dikkat gerekir.
• Geometrik aralık: Sınıf sınırlarını çarpan oranıyla artırır; düşük ve yüksek değerler arasında geniş fark bulunan, pozitif değerli ve sağa çarpık verilerde yararlı olabilir. Bu uygulamada en düşük değer sıfır veya negatifse yöntem otomatik olarak kantil sınıflandırmasına döner.
• Standart sapma: Değerleri ortalama çevresindeki yayılımlarına göre ayırmayı amaçlar. Ortalama ve dağılım hakkında yorum yapmaya uygundur; sınıf sınırları veri aralığının dışına düşerse kullanılabilir sınıf sayısı seçtiğin sayıdan az olabilir.
• Yuvarlatılmış aralıklar (Pretty): Sınırları okunması kolay sayılara (ör. 100, 200, 500) yaklaştırır. Gösterimi anlaşılır kılar; veri aralığına göre sınıf sayısı seçilenden farklı olabilir.
• Medyan merkezli sınıflandırma: Değerleri ortanca (medyan) çevresinde alt ve üst gruplara ayırır. Medyanın altındaki ve üstündeki illeri kıyaslamak için yararlıdır; ortalamadan ziyade sıralamanın ortasını esas alır.
• Diğer / öğrenci yorumu: Bu seçenekte uygulama kantil yöntemini kullanır; öğrenci, haritadaki örüntüye ilişkin yorumunu ayrıca yazabilir. Bu seçenek elle sınıf sınırı girildiği anlamına gelmez.

4. Haritayı nasıl okuyacağım?

• Renkler, seçtiğin değişkenin illere göre dağılışını gösterir.
• Koyu renk her zaman “iyi” anlamına gelmez; sadece seçilen değişkenin değerinin yüksek olduğunu anlatır.
• Harita başlığında değişkeni, kaynakta kurum ve veri yılını, gösterimde ise renklerin hangi değer aralıklarını anlattığını belirt.
• Bir il gri kalırsa o il için veri bulunmamış veya il adı eşleşmemiş olabilir.

5. Hazır haritaları kullan

1. Hazır haritalar bölümüne git.
2. Topoğrafya, uydu görüntüsü, fiziki harita, relief, sokak veya sade harita seçeneklerinden birine tıkla.
3. Seçim, interaktif haritanın altlığını değiştirir. Bunlar ayrı veri katmanları değildir.
4. İl bazında tematik harita oluşturmak için kendi Excel/CSV verini Veriyle harita bölümünden yüklemelisin.

6. Haritayı kaydet veya PDF yap

1. Tematik harita oluşturulduktan sonra Çıktı bölümüne git.
2. Yazdırma haritasını hazırla düğmesine bas ve harita ön izlemesinin hazırlanmasını bekle.
3. Resim için PNG görüntüsü indir düğmesini kullan.
4. PDF için Yazdır / PDF kaydet düğmesine bas. Tarayıcının yazdırma penceresinde yazıcı olarak PDF olarak kaydet seçeneğini seç ve Kaydet'e bas.
5. Ön izleme boşsa veya pencere açılmıyorsa tarayıcıyı güncelle, sayfayı yenile ve önce yeniden “Yazdırma haritasını hazırla” düğmesine bas. İnternet harita altlıkları yüklenmeden yazdırma başlatma.